Geld

Geld uit het niets
Geldcreatie door banken
Publieke geldcreatie
Overgangssituatie
Voorstel Stichting Ons Geld
Links

Geld uit het niets

"Zomaar uit het niets". Zo beschrijft De Nederlandse Bank, waar de banken hun geld vandaan halen bij het aangaan van een nieuwe lening met een klant, zie filmpje. Dit moet terugbetaald worden "met rente natuurlijk". "Geld, daar moet je op kunnen vertrouwen" zeggen ze erbij.

"Haast de misdaad van de eeuw" noemt de Stichting Ons Geld dit in haar filmpje. Dat lijkt wat overdreven, maar grootschalige valsmunterij is het zeker. De bank betaalt met geld, wat niet bestaat, vraagt daar doodleuk ook nog rente over en gaat verplichtingen aan, die de bank b.v. bij een bankrun bij lange na niet kan nakomen.

Deze werkwijze is historisch zo gegroeid, gaat gepaard met onnodige risico's en is dringend aan vervanging toe.

Geldcreatie door de banken

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft daarom deze werkwijze in 2019 uitvoerig beschreven middels de publicatie "Geld en schuld: De publieke rol van banken".

De belangrijkste punten op een rijtje:

Publieke geldcreatie

De oplossing voor dit probleem ligt voor de hand: publieke geldcratie en kredietverstrekking door een publieke bank.
Betaalrekeningen en spaarrekeningen bij deze publieke bank zijn gegarandeerd: geld kan niet zomaar verdwijnen bij een crisis. Kredietverlening door commerciele banken op basis van geld uit het niets is niet langer toegestaan. Om dit gemis op te vangen, kunnen banken hiervoor leningen aangaan bij de publieke bank.

Wat zijn de verschillen met de huidige situatie:

Dit alles minimaliseert de risico's op het betalingsverkeer en op het verdwijnen van het spaargeld van de gewone spaarder bij een crisis. Ook voor banken zelf minimaliseert het de liquiditeitsrisico's.

Overgangssituatie

Het lijkt ondoenlijk, om alle betaalrekeningen en spaarrekeningen in 1 klap over te boeken naar de publieke bank. Dit betekent, dat het onvermijdelijk is, dat gedurende lange tijd de publieke bank met gegarandeerd geld en de commerciele banken met onzekere betaalrekeningen en spaarrekeningen naast elkaar zullen bestaan.
Ook worden er dan nog steeds leningen verstrekt met geld uit het niets.

In Nederland is momenteel de Volksbank (SNS, ASN, Regiobank) in handen van de overheid. Een optie zou kunne zijn, om in eerste instantie hier een publieke bank aan toe te voegen, waar alleen gegarandeerde betaalrekeningen en spaarrekeningen zijn ondergebracht.
De geldcreatie en leningverstrekking aan banken en overheid zou in eerste instantie bij de DNB kunnen worden ondergebracht.

In deze overgangssituatie is er een aanmerkelijk risico, dat er bij een crisis een bankrun ontstaat naar de veilige publieke bank, waardoor de commerciele banken om zullen vallen. Dit betekent, dat het overboeken van geld naar de publieke bank beperkt moet kunnen worden en dat de publieke bank niet al te aantrekkelijk gemaakt moet worden.

In principe zou de publieke bank de reeele kosten van van betaaltransactie's moeten doorbelasten naar de rekeninghouders (bedrijf en particulier). Ook zou een minimaal rentepercentage gelijk aan het inflatiepercnetge moeten worden vergoed.

Voorstel Stichting Ons Geld

In Een veilige rekening voor iedereen doet Stichting Ons Geld een voorstel voor een op te richten publiek bank.
De voorkeur gaat uit naar invoering van een generieke veilige rekening, die door elke Nederlander kan worden geopend. Deze rekening wordt aangehouden bij een publieke bewaarsinstelling. Dit is een zelfstandig onderdeel van het Ministerie van Financiën dat geld in bewaring neemt en ter beschikking houdt van de rekeninghouder. Deze instelling onderneemt niets met het haar toevertrouwde geld. Ze houdt het aan op haar rekening bij De Nederlandse Bank. Inflatie is ongewnst en zou moeten worden tegengegaan. Als er in de overgangssituatie toch inflatie optreddt, mogen rekeninghouders van de veilige rekening hiervoor worden gecompenseerd.
Hoewel het voorstel een duidelijke verbetering is vergeleken met de huidige situatie, moeten er een aantal kritische kanttekeningen worden geplaatst.
Zo worden aan de veilige rekening allerlei voordelen toegeschreven, die er helemaal niet zijn, zoals:

Vanwege een aantal mankementen in dit voorstel, lijkt een succesvolle invoering onwaarschijnlijk:

Links

Animatie-filmpje Ons Geld: Geld uit het niets tegen rente bij lening van de bank
Animatie-filmpje DNB: Geld zomaar uit het niets bij lening van de bank
Film 2de Kamer: Initiatief OnsGeld
WRR: Geld en schuld: De publieke rol van banken
Ons Geld: Een veilige rekening voor iedereen
Ons Geld: Naar een nieuw geldsysteem (in archief)
Ons Geld: gelddebat: WRR-rapport Geld en Schuld
ING: De geldscheppingsparadox
Over pensioenen in Europa en Nederland
Wet van de dalende winstvoet
Piketty Het kapitaal de 21ste eeuw
Commentaar bij het kapitaal de 21ste eeuw: rijkdom aan gegevens armoe aan theorie
Voorbeeld Michel Fleur (FTM): extra schuld nodig om lening af te lossen, maar niet vanwege rente
Verhaaltje Henk Zoer (FTM): geld is geen schuld